Wykaz „Żubrów” – jeńców lazaretu Gross-Lübars

Stalag XI A Altengrabow (Okręg Wojskowy XI Hanower) znajdował się w Saksonii-Anhalt, ok. 90 km na południowy zachód od Berlina. Ten potężny kompleks (100 bloków, 25 stajen i 60 baraków) mógł pomieścić ok. 50 tys. osób. W strukturze obozu funkcjonowały cztery szpitale: w Altengrabow („A”), Gross Lübars („GL”), Magdeburgu („M”) oraz specjalistyczny lazaret dla chorych na gruźlicę w Tangerhütte („T”).

Do obozu trafiło łącznie 2655 powstańców warszawskich (głównie ze Śródmieścia i Żoliborza). Wśród nich znalazło się 745 żołnierzy różnych stopni ulokowanych w Gross Lübars – w tym 445 kobiet oraz 54 chłopców (m.in. mój 12-letni wuj, Wojciech Głodkiewicz). W tej grupie 2655 powstańców znaleźli się również żołnierze Zgrupowania „Żubr”.

W Stalagu XI A śmierć poniosło 52 uczestników Powstania Warszawskiego. Wśród ofiar była moja ciotka, sanitariuszka Zofia Głodkiewicz ps. „Zojka” (ur. 1.05.1920 – zm. 27.10.1944), numer jeniecki 46954 (w dokumentacji błędnie zapisana jako GłoTkiewicz). Jej grób (nr 311), podobnie jak pozostałe powstańcze mogiły, nie zachował się do dziś.

WYKAZ 67 „Żubrów”
– JEŃCÓW LAZARETU w GROSS-LÜBARS (STALAGU XI A w Altengrabow).

Prezentowane dane pochodzą z List STRAT PCK nr 433 opublikowanych w opracowaniu Roberta Bieleckiego „Żołnierze Powstania Warszawskiego” [t.1] (Warszawa 1995, ISBN: 8390240793), które zostały uzupełnione i zaktualizowane przez serwis zubry1944.pl.

Zgodnie z oryginałem, spis został podzielony na trzy pierwotne grupy dokumentów (433.A, 433.B, 433.C), a zachowane w nawiasach liczby oznaczają numery kolejne z tamtych list. Wewnątrz każdej grupy nazwiska zostały ułożone w porządku alfabetycznym.

Powtórzenia i zapisy w tekście:

– Podporucznik „Ogończyk” pod pozycją (130) posiada zapis, w którym nazwisko i pseudonim występują dwukrotnie w odwróconym szyku: Ogończyk-Żółtowski, właściwe Żółtowski Tadeusz,

– Podporucznik Karol Brożek figuruje w dokumentacji dwukrotnie jako podwójny wpis pod numerem (2) – na liście ogólnej oraz na liście oficerskiej.

Dokument 433.A
Spis [ 42 ]polskich jeńców wojennych Armii Krajowej – Stalag XI A Lazarett Gross-Lübars.
Dokument sporządzony 31.10.1944 r. przez Głównego Męża Zaufania polskich jeńców wojennych w Stalagu XI A (Hauptvertrauensmann der Polnischen Kriegsgefangenen).

  • (40) Baranowski Włodzimierz, ps. „Mały”, st. strz. 4 komp. „Osa” baonu „Kiliński”, potem 247 plut., zgr. „Żubr”, nr 46776, ur. 20.10.1929 w Warszawie
  • (41) Batorski Stanisław, st. strz. nr 46789, ur. 29.10.1929 w Płudach
  • (38) Blumberg Irena, ps. „Irena”, „Wira”, san. 226 plut., nr 46532, ur. 22.12.1927 w Warszawie
  • (37) Brelewska Lucyna, ps. „Janka”, kpr. łączn. 211 plut., nr 46626, ur. 24.3.1915 w Piotrkowie
  • (2) Brożek Karol, ps. „Chmura”, ppor. 250 plut., nr 46344, ur. 8.1.1909 w Urzędowie
  • (84) Cygan Jadwiga, ps. „Ada”, san. nr 46592, ur. 28.4.1917 w Borowcu
  • (126) Dąbrowska Krystyna, ps. „Krystyna”, łączn. nr 46583, ur. 24.7.1919 w Warszawie
  • (104) Dzierżewicz Wiesław, strz., nr 46 744, ur. 14.6.1929 w Warszawie
  • (135) Elsner Cecylia (wł. Celina), ps. „Lidka”, łączn., nr 46591, ur. 30.1.1918 w Łodzi
  • (184) Gajl Danuta, ps. „Danka”, san. 2 komp. nr 46804, ur. 16.5.1927 w Warszawie
  • (149) Gągola Ignacy, ps. „Malina”, strz. 247 plut., 1 komp. nr 46734, ur. 25.10.1927 w Łukanowicach
  • (159) Głodkiewicz Wojciech, [ps. „Kret” – www.zubry1944.pl ] strz., nr 47137, ur. 4.7.1932 we Włochach k. Warszawy
  • (169) Gnoińska Barbara, ps. „Hańcza”, san. 3 komp., nr 46612, ur. 31.1.1925 w Warszawie
  • (145) Gozdek Kazimierz, strz. 2 komp. nr 46771, ur. 6.6.1928 w Piotrkowie
  • (146) Gryglas Zbigniew, ps. „Zbyszek”, st. strz. 247 plut., 1 komp. nr 46757, ur. 25.8.1929 w Warszawie
  • (148) Grygorczuk Tadeusz, ps. „Seter”, strz. 211 plut., 1 komp. nr 46733, ur. 30.7.1930 w Brześciu nad Bugiem
  • (168) Grzegorzewska Tomira, ps. „Mira”, san. 3 komp. nr 46627, ur. 15.8.1904 w Warszawie
  • (195) Hejdysz Jan, ps. „Maj”, strz. 229 plut., 3 komp. nr 47214, ur. 25.3.1890 w Odolanach
  • (223) Jankowska Barbara, ps. „Walda”, łączn. 211 plut., nr 46879, ur. 5.7.1928 w Warszawie
  • (201) Józefowicz Jerzy, ps. „Ignac”, kpr. 239 plut., 2 komp., nr 47238, ur. 4.8.1922 w Warszawie
  • (199) Józiński Tadeusz, ps. „Szarota”, strz. nr 46766, ur. 25.4.1929 w Warszawie
  • (239) Karszniewicz Janusz, ps. „Kaczor”, strz. 212 plut., 2 komp. nr 46759, ur. 10.1.1929 w Wilnie
  • (242) Kędziorek Janusz, ps. „Szprotka”, st. strz. 214 plut., nr 46775, ur. 12.7.1928 w Warszawie
  • (290) Kieszczyńska Halina, ps. „Tęskna”, łączn. 1 komp. nr 46599, ur. 18.6.1928 w Łodzi
  • (405) Mroczkowski Romuald, ps. „Sztukas”, strz. 247 plut., nr 46782, ur. 5.2.1931 w Warszawie
  • (424) Nowak Halina, ps. „Ama”, łączn. 211 plut., 1 komp. nr 46605, ur. 18.6.1927 w Warszawie
  • (472) Pacholska Sabina, ps. „Sonia”, łączn. w sztabie nr 46598, ur. 7.2.1924 w Warszawie
  • (474) Patkowska Krystyna, san. nr 46986, ur. 17.1.1922 w Wilnie
  • (471) Pisarska Krystyna, łączn. „Sonia”, nr 46595, ur. 13.3.1926 w Warszawie
  • (461) Powierza Janina (wł. Joanna), ps. „Molly”, san. 237 plut., 3 komp. nr 46704, ur. 25.8.1923 w Warszawie
  • (741) Rago Maria, ps. „Małgorzata”, łączn. nr 46644, ur. 15.12.1923 w Warszawie
  • (512) Romanowski Jerzy, ps. „Drań”, st. strz. 212 plut., 2 komp. nr 47239, ur. 3.1.1920 w Warszawie
  • (494) Różalski Włodzimierz, ps. „Numa”, strz. 2 komp. nr 46767, ur. 20.12.1929 w Łabiszynie
  • (573) Sobczyńska Czesława, ps. „Jaga”, łączn. nr 46629, ur. 1.10.1918 w Kościołkowie
  • (559) Stolar-Kajak Alicja, ps. „Alicja”, łączn. 247 plut., nr 46597, ur. 30.7.1925 w Warszawie
  • (556) Smogorzewska-Kusińska Marta, ps. „Żula”, san. 215 plut., 3 komp. nr 46561, ur. 20.10.1925 w Warszawie
  • (553) Święcka Teresa, ps. „Anita”, san. 211 plut., nr 46611, ur. 28.9.1926 w Wysokim Mazowieckim
  • (611) Thorn Anna, ps. „Hanka”, san. 3 komp. nr 46590, ur. 20.1.1924 w Grodnie
  • (610) Tomaszewska-Mayord Aniela, ps. „Pulchna”, łączn. nr 46610, ur. 25.2.1922 w Warszawie
  • (627) Urbanek Teofila, nr 46622, ur. 6.11.1910 we Włostowcu [prawdziwe nazwisko: Nowosad Sylwia]
  • (674) Wyszyńska-Wasmund Wirginia, ps. „Jadzia”, łączn. nr 46614, ur. 26.9.1928 w Detroit w USA
  • (713) Zawadka-Klekowicz Aniela, ps. „Cyganka”, łączn. nr 46602, ur. 3.8.1907 w Warszawie
  • (688) Zglińska-Czyżewska Halina, ps. „Wiera”, łączn. nr 46800, ur. 20.8.1926 w Płońsku

Dokument 433.B
Spis [ 20 ] polskich jeńców wojennych Armii Krajowej – Stalag XI A Gross-Lübars. I Batalion. Grupa oficerów.
Dokument sporządzony 14.11.1944 r. (5 kart, podpisany przez Leona Hoffmanna, ogółem 243 nazwiska).

  • (2) Brożek Karol, ps. „Chmura”, ppor. 250 plutonu nr 46344, ur. 8.1.1909 w Urzędowie
  • (23) Dziewulski Władysław, ps. „Jeleń”, mjr nr 46320, ur. 12.12.1896 w Mohylewie
  • (44) Gawłowski Józef Władysław, ps. „Donat”, kpt., kierownik kancelarii ppłka „Żywiciela”, nr 46488, ur. 3.3.1891 w Rybniku
  • (46) Gordon Zygmunt, ps. „Łoś”, ppor., dow. 250 plut. 3 komp. nr 46331, ur. 1.5.1920 w Warszawie
  • (47) Grosicki Zdzisław, ps. „Andrzej”, ppor. nr 46334, ur. 15.1.1917 w Błędowie
  • (45) Grunwald Zdzisław, ps. „Zych”, ppor. nr 46330, ur. 1.5.1911 w Łodzi
  • (43) Grygorczuk Szymon, ps. „Gromicz”, kpt. ze sztabu nr 46460, ur. 20.7.1893 w Topoli
  • (70) Klenk Władysław, ps. „Romański”, kpt. nr 46348, ur. 27.2.1906 w Toszynie
  • (75) Korytowski Marian, ps. „Żbik”, ppor. nr 46391, ur. 17.1.1920 w Skolem
  • (71) Kucharski Czesław, ps. „Kulawy”, ppor. nr 46385, ur. 27.7.1914 w Gidlach
  • (123) Nycz Józef, ps. „Czyn”, ppor. 250 plut. 3 komp. nr 46328, ur. 12.3.1896 w Biżanonicach
  • (130) Ogończyk-Żółtowski (wł. Żółtowski) Tadeusz, ps. „Ogończyk”, ppor. nr 46351, ur. 13.5.1910 w Pryłukach (Uwaga: w spisie pierwotnym postać występowała dwukrotnie pod pozycją 130)
  • (141) Paszkowski Włodzimierz, ps. „Poręb”, por. nr 46332, ur. 5.10.1914 w Bierdzianach
  • (140) Pawłowski Marian, ps. „Mar”, ppor. nr 46333, ur. 7.12.1901 w Łopatkach
  • (173) Sitkowski Tadeusz, ps. „Zbigniew”, por. nr 46457, ur. 4.1.1915 w Warszawie
  • (180) Szymanowski Adam, ps. „Henryk”, por. nr 45520, ur. 4.7.1903 w Białymstoku
  • (205) Wachowski Jaromir, ps. „Cedro”, ppor. Zgrup. „Żubr”, nr 46340, ur. 2.9.1916 w Moskwie
  • (222) Zdrodowski Jerzy, ps. „Kwarciany”, por., dow. Komp., a później zast. dow. nr 46323, ur. 27.4.1902 w Warszawie
  • (224) Zieliński Zdzisław, ps. „Kobra”, kpt. nr 46326, ur. 7.5.1901 w Rudzie Górzyńskiej
  • (225) Żyłowski Czesław, ppor., nr 46329, ur. 30.3.1909 w Warszawie

Dokument 433.C
Spis [ 6 ] polskich jeńców wojennych Armii Krajowej – Stalag XI A Gross-Lübars. I Batalion, Grupa podchorążych.
Dokument sporządzony 30.11.1944 r. (Maszynopis, 4 karty, ogółem 164 nazwiska).

  • (4) Boreta Leonard, ps. „Kruk”, sierż. pchor. 1 komp., nr 46338, ur. 22.9.1913 w Warszawie
  • (14) Chadaj Franciszek, chor. 250 plutonu, nr 46303, ur. 9.1.1920 w Ułążu
  • (16) Chechłowski Stanisław, ps. „Paleta”, sierż. pchor. z pocztu dowództwa mjra „Żubra”, nr 46339, ur. 8.1919 w Cybalowie
  • (15) Chray Bronisław, pchor., nr 46311, ur. 9.10.1922 w Pławiskach
  • (17) Ciechanowski Janusz, ps. „Rybak”, sierż. pchor., nr 46360, ur. 11.11.1910 w Warszawie
  • (22) Czyżkowski Mieczysław, ps. „Żbik”, plut. pchor. 219 plutonu 2 komp., nr 46407, ur. 29.11.1922 w Makowie Mazowieckim